Njuike njuolga sisdollui

Njuike njuolga ohcamii

Sohppojuvvon penšuvdna (AFP)

Sohppojuvvon penšuvdna (AFP) lea molssaeaktu sutnje gii háliida unnidit bargama dahje luohpat bargoeallimis ovdal dábálaš ahkemeari. Don sáhtát válljet juogo ollásit dahje belohahkii luobahit bargama – ja Stáhta penšuvdnakássa bakte leat sihkkarastojuvvon buori ortnega.

Goas berret jurddašišgoahtit sohppojuvvon penšuvnna birra?

  • Go deavddát 52 jagi ja áiggut bargat velá 10-13 jagi
  • Go jurddašišgoađát unnidit bargama
  • Go plánet jaskadeappot eallima maŋŋil go leat deavdán 62 jagi

Mii leat sohppojuvvon penšuvdna?

Sohppojuvvon penšuvdna lea árraealáhat buohkaide geat leat gaskal 62 ja 67 jagi geain lea táriffamearriduvvon AFP. Leat iešguđetlágan eavttut  mat leat gustovačča jus vuostáiválddát penšuvnna go leat gaskal 62-65 jagi dahje maŋŋil go leat deavdán 65 jagi. Váldonjuolggadussan lea ahte it galgga oažžut unnit penšuvnna go deavddát 65 jagi, jus dus lea leamašan AFP omd. dan jagi rájes go devdet 62 jagi. Sohppojuvvon penšuvdna muddejuvvo táriffašiehtadusa bakte.

 

Gii oažžu AFP

  • Dus galgá leamašan bálká mii unnimusat guovtti geardde vástida álbmotoaju vuođđosupmi (G) unnimusat 10 jagi 1967 rájes.
  • Maŋimus guovtti jagis galgá dus leat leamašan bálká mii unnimusat oktii vástida G sturrodaga.
  • Maŋŋil go leat deavdán 50 jagi ja gitta dan rádjai go áiggut AFP galgá dus leat unnimus 10 jagi leamašan dienas mii lea badjel ovtta G.
  • Vai AFP galgá árvvoštallojuvvot buoremus dási mielde go leat deavdán 65 jagi, de dus ferte leat leamašan miellahttovuohta Stáhta penšuvdnakássas unnimusat 10 jagi maŋŋil go deavdet 50 jagi.
  • Don fertet leat bálkábarggus gitta dassážii go oažžugoađát penšuvnna.
  • Don sáhtát oažžut AFP vaikko barggat oasseáiggi.
  • Don sáhtát vuostáiváldit oasi AFP:s, muhto reastavirgi galgá leat unnimusat 60 proseanta. Sohppojuvvon penšuvnna vuolimus rádji lea 10 proseanta.
  • Don it oaččo AFP jus leat bálkkáhis virgelobis.

Movt ohcat AFP

  • Don galggat ohcat AFP unnimusat golbma mánu ovdal go áiggut unnidit bargama.
  • Ohcanskovi gávnnat bargoaddis, NAV:s dahje Stáhta penšuvdnakássas. 

Meroštallan ja stiurrodat

Go leat ožžon AFP šattat dieđihit Stáhta penšuvdnakássii ja NAV:i jus jagis dinet badjel 15 000 lassin dasa maid AFP:s oaččut. Jus dinet badjel 15 000 jahkái, de penšuvdna muddejuvvo dan ektui maid ovdalis leat almmuhan mii ovddit ja čuovvovaš dienas lea.

Penšuvdna 62 - 65 jahkásaččaide

Don oaččut seamma supmi  go maid álbmotoaju  ealáhatpenšuvdnan oaččut das rájes go leat 67 jagi. Don oaččut mánnosaš AFP-lasáhusa mii lea 1 700 ruvnno.

Penšuvdna 65-67 jahkásaččaide

Go deavddát 65 oaččut juogo AFP man sturrodat  lea 66 proseanta penšuvdnavuođu ektui dahje álbmotoaju meroštallojuvvon AFP.

Stáhta penšuvdnakássa meroštallá goappá molssaeavttuid mielde dus lea vuoigatvuohta oažžut penšuvnna, ja máksámušat čađahuvvojit buoremus molssaeavttu mielde.

Bargoeallimis ealáhahkii

Go deavddát 67 jagi de du sohppojuvvon penšuvdna nuppástuvvo ealáhatpenšuvdnan. Don oaččut ealáhatpenšuvnna sihke álbmotoajus ja Stáhta penšuvdnakássas. Dat mielddisbuktá stuorit máksámuša dutnje go dušše sohppojuvvon penšuvdna.

Oza eanet dieđuid sohppojuvvon penšuvnna birra

Máŋga oktagaslaš fáktorat mat váikkuhit go du sohppojuvvon penšuvdna galgá meroštallojuvvot. Du lagamus hoavddaš dahje bargoaddi penšuvdnaovddasvástideaddji, sáhttá neavvut  du AFP birra. Ovttas sáhttibehtet  gávdnat dan mii dutnje lea buoremus čoavddus.